Jak mała firma może zacząć działalność badawczo-rozwojową bez własnego działu R&D?
Działalność badawczo-rozwojowa często kojarzona jest z laboratoriami i zespołami naukowców zatrudnionymi na etatach. W praktyce jednak jej prowadzenie nie wymaga posiadania wyodrębnionej komórki organizacyjnej ani specjalistycznego zaplecza badawczego. Kluczowe znaczenie ma charakter realizowanych prac, które powinny być twórcze, prowadzone w sposób systematyczny, ukierunkowane na zdobywanie nowej wiedzy lub opracowywanie jej nowych zastosowań, a także wiązać się z niepewnością co do ostatecznego rezultatu.
Identyfikacja prac o charakterze badawczym
Wiele małych przedsiębiorstw prowadzi prace spełniające te kryteria, nie klasyfikując ich jako badań. Dotyczy to rozwiązywania nietypowych problemów technicznych, opracowywania nowych receptur czy budowy prototypów. Pierwszym krokiem powinno być systematyczne dokumentowanie prowadzonych prac. Warto zapisywać, jaki był ich cel, co zamierzano sprawdzić, w jaki sposób przeprowadzono weryfikację oraz jakie uzyskano wyniki. Taka dokumentacja może pomóc firmie w uzyskaniu wsparcia finansowego, zarówno w formie odliczenia części kosztów prac badawczo-rozwojowych od podstawy opodatkowania, jak i dofinansowania na rozwój innowacyjnych projektów.
Wykorzystanie zasobów zewnętrznych
Brak własnej kadry badawczej można zrekompensować współpracą z uczelnią, instytutem Sieci Badawczej Łukasiewicz lub jednostką Polskiej Akademii Nauk. Przedsiębiorstwo może również zaangażować eksperta na podstawie umowy cywilnoprawnej. Centra transferu technologii przy uczelniach pomagają w wyborze zespołu i przygotowaniu umowy.
W przedsiębiorstwie należy natomiast wyznaczyć osobę odpowiedzialną za koordynację prac. Nie musi to oznaczać pełnego etatu, lecz konieczne jest monitorowanie harmonogramu, budżetu i dokumentowanie wyników, również negatywnych, które w działalności B+R mają wartość poznawczą.
Finansowanie pierwszych projektów
Ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i fizycznych przewidują ulgę badawczo-rozwojową, umożliwiającą dodatkowe odliczenie kosztów kwalifikowanych, w tym wynagrodzeń osób realizujących prace B+R oraz ekspertyz nabytych od jednostek naukowych. Dostępne są również krajowe i regionalne programy grantowe.
Na etapie poprzedzającym pierwszy projekt pomocna bywa konsultacja z ekspertem, który łączy wiedzę branżową z doświadczeniem naukowym. Takie wsparcie oferuje między innymi program Innovation Coach, którego efektem są rekomendacje dotyczące zasobów, współpracy z nauką i źródeł finansowania.